GİRİŞ
Eşik sözcüğüne Türk Dil Kurumunun sözlüğünde baktığımızda; 1) Kapı boşluğunun alt kısmında bulunan alçak basmak, 2) Bu basamağın yeri, 3) Müzikte ise telli çalgılarda telleri yüksekçe tutan tahta köprücük, 4) Başlangıç yeri, başlama sırası. Mesela …… Eşiğine yüz sürmek, büyük saygı ve bağlılıkla birine yalvarmaya gitmek……. Eşiğini aşındırmak, bir yere çok gidip gelmek, şeklinde ifade olunmaktadır.
Kuşkusuz 4734 sayılı Kamu İhale Kanunundaki “eşik” yukarıdaki sözlük anlamında kullanılmamaktadır. Ancak, bir şeyin anlamını başından başlayarak sonuna kadar götürmek ilkesinin benimsenmesi gerektiği düşünülmektedir. O nedenle sözcüğün köküne, sözlük anlamına inilmiştir. Eşik değere; öyle anlaşılıyor ki, sözcüğün 4. başlığı olan “Başlangıç Yeri” başlama sırası ifadesi daha yakın olmaktadır.
4734 sayılı Kanun yürürlüğe girmeden 4761 sayılı Kanunla ve yürürlükten sonra da 4964 sayılı yasayla ciddi olarak değişikliğe uğramıştır. Öyle anlaşılıyor ki yasanın tartışılması başlangıçta olduğu gibi sürecektir.
Yasa koyucu da zengin Türkçe’miz içinden 8. maddeye “eşik değer” ni koymuş, işte bu ve ilgili madde açıklanmaya çalışılacaktır.
1) Eşik Değer Nedir?
4734 sayılı Kanununun 8. maddesine göre Mal ve Hizmet alımları ile yapım işleri için belirlenen parasal limit anlamındadır. Burada aynı yasanın 13, 63 ve 67. maddelerini birlikte yorumlamak gerekir.
Yasanın 13. maddesi İhale İlan Sürelerini, 63. madde ise sadece ihalelerde yerli isteklilerin katılmasını içermekte ve yerli isteklilerin lehine fiyat avantajı sağlanıp sağlanmayacağına ilişkin hükümlerin uygulanması ile, 67. maddesi ise güncellenen parasal limitleri ifade etmektedir.
2) Yaklaşık Maliyet Nedir?
Yasanın 9. maddesine göre, mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalesi yapılmadan önce idarece her türlü fiyat araştırması yapılarak KDV hariç olmak üzere yaklaşık maliyet belirlenir ve dayanakları ile birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir. Yaklaşık maliyette ihale ve ön yeterlik ilanlarına yer verilmez. İsteklilere veya ihale süresi ile resmi ilişkisi olmayan diğer kişilere açıklanmaz.
Burada yapılan hesaplama ihale için öngörülen bedeli ifade eder ve KDV hariçtir. İhaleye esas bir done olduğundan dolayı gizlilik gerektiren bir ön çalışmalıdır.
3) Yaklaşık Maliyetin Hesaplanması:
4734 sayılı Kamu İhale Kanununda yaklaşık maliyetin hesaplanmasına ilişkin açık bir hüküm bulunmamaktadır. Ancak, Kanunun 9. maddesi, piyasa rayiçlerini yansıtır bir şekilde ihaleyi yapan idarece yaklaşık maliyetin tespit edilmesi yönündedir. Burada;
- Tespit edilen değerlerin dayanağının gösterilmesi,
- Doneleri açık ve gerçekçi tespitin yapılması,
- Yaklaşık maliyete ilişkin bilgilerin duyurulmaması,
Yasanın esprisi içindedir.
Öte yandan yaklaşık maliyetlerin hesaplanmasına ilişkin yöntem ve esasları içeren yönetmelik Kamu İhale Kurumunca düzenlenmiştir.
Buna göre İhale Konusu;
- Yapım işi ise, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği,
- Mal alımı ise, Mal Alım İhaleleri Uygulama Yönetmeliği,
- Hizmet işi ise, Hizmet Alım İhaleleri Yönetmeliği,
- Danışmanlık hizmeti ise, Danışmanlık Hizmet Alım Yönetmeliğine,
Göre yaklaşık maliyetin hesaplanması gerekmektedir.
4) Eşik Değerlerin Güncellenmesi:
Kanunun 67. maddesi eşik değerlerin Kamu İhale Kurumu tarafından güncelleştirileceğini ve her yıl 1 Şubat tarihinden geçerli olacağını ve aynı tarihte Resmi Gazete ile ilan edileceği hükmündedir.
Yasa gereği, 2007/1 sayılı Kamu İhale Tebliği, 25.01.2007 tarih ve 26414 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır. Bu tebliğ aynen aşağıya alınmıştır.
KAMU İHALE TEBLİĞİ
(TEBLİĞ NO: 2007/1)
MADDE 1 – 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Eşik Değerler ve Parasal Limitlerin Güncellenmesi” başlıklı 67 nci maddesinde, “Bu Kanunda belirtilen eşik değerler ve parasal limitler bir önceki yılın Toptan Eşya Fiyat Endeksi esas alınarak Kamu İhale Kurumu tarafından güncellenir ve her yıl 1 Şubat tarihinden geçerli olmak üzere aynı tarihe kadar Resmî Gazete’de ilan edilir. Ancak güncellemede bir milyon Türk Lirasının altındaki tutarlar dikkate alınmaz……..” hükmü yer almaktadır.
4734 sayılı Kanunda yer alan eşik değerler ve parasal limitler, Kamu İhale Kurumu tarafından Kanunun yukarıda belirtilen hükmü çerçevesinde, 2006 yılı Toptan Eşya Fiyat Endeksi esas alınarak güncellenmiş olup 1 Şubat 2007 tarihinden geçerli olmak üzere uygulanacak limitler anılan Kanunun ilgili maddeleri bazında aşağıda belirtilmiştir.
Buna göre;
1 – “İstisnalar” başlıklı 3 üncü maddenin;
(g) bendinde belirtilen 3.968.935,- YTL. (Üçmilyon dokuzyüzaltmışsekizbin dokuzyüzotuzbeş Yeni Türk Lirası), 4.428.537,- YTL (Dörtmilyon dörtyüzyirmisekizbin beşyüzotuzyedi Yeni Türk Lirası),
2 – “Eşik Değerler” başlıklı 8. maddenin;
(a) bendinde belirtilen 474.468,- YTL. (Dörtyüzyetmişdörtbin dörtyüzaltmışsekiz Yeni Türk Lirası), 529.411,- YTL. (Beşyüzyirmidokuzbin dörtyüzonbir Yeni Türk Lirası),
(b) bendinde belirtilen 790.780,- YTL. (Yediyüzdoksanbin yediyüzseksen Yeni Türk Lirası), 882.352,- YTL. (Sekizyüzseksenikibin üçyüzelliiki Yeni Türk Lirası),
(c) bendinde belirtilen 17.397.187,- YTL. (Onyedimilyon üçyüzdoksanyedibin yüzseksenyedi Yeni Türk Lirası), 19.411.781,- YTL. (Ondokuzmilyon dörtyüzonbirbin yediyüzseksenbir Yeni Türk Lirası),
3 – “İhale İlan Süreleri ve Kuralları” başlıklı 13 üncü maddenin (b) bendinin;
(1) nolu bendinde belirtilen 51.767,- YTL. (Ellibirbin yediyüzaltmışyedi Yeni Türk Lirası), 57.761,- YTL. (Elliyedibin yediyüzaltmışbir Yeni Türk Lirası), 103.535,- YTL. (Yüzüçbin beşyüzotuzbeş Yeni Türk Lirası), 115.524,- YTL. (Yüzonbeşbin beşyüzyirmidört Yeni Türk Lirası),
(2) nolu bendinde belirtilen 51.767,- YTL. ile 103.535,- YTL. (Ellibirbin yediyüzaltmışyedi Yeni Türk Lirası) ile (Yüzüçbin beşyüzotuzbeş Yeni Türk Lirası); 57.761,- YTL ile 115.524,- YTL. (Elliyedibin yediyüzaltmışbir Yeni Türk Lirası) ile (Yüzonbeşbin beşyüzyirmidört Yeni Türk Lirası), 103.535,- YTL. ile 862.810,- YTL. (Yüzüçbin beşyüzotuzbeş Yeni Türk Lirası) ile (Sekizyüzaltmışikibin sekizyüzon Yeni Türk Lirası); 115.524,- YTL. ile 962.723,- YTL. (Yüzonbeşbin beşyüzyirmidört Yeni Türk Lirası) ile (Dokuzyüzaltmışikibin yediyüzyirmiüç Yeni Türk Lirası),
(3) nolu bendinde belirtilen 103.535,- YTL. (Yüzüçbin beşyüzotuzbeş Yeni Türk Lirası), 115.524,- YTL. (Yüzonbeşbin beşyüzyirmidört Yeni Türk Lirası), 862.810,- YTL. (Sekizyüzaltmışikibin sekizyüzon Yeni Türk Lirası), 962.723,- YTL. (Dokuzyüzaltmışikibin yediyüzyirmiüç Yeni Türk Lirası),
4 – “Pazarlık Usulü” başlıklı 21 inci maddenin;
(f) bendinde belirtilen 86.278,- YTL. (Seksenaltıbin ikiyüzyetmişsekiz Yeni Türk Lirası), 96.268,- YTL. (Doksanaltıbin ikiyüzaltmışsekiz Yeni Türk Lirası),
5 – “Doğrudan Temin” başlıklı 22 nci maddenin;
(d) bendinde belirtilen 25.883,- YTL. (Yirmibeşbin sekizyüzseksenüç Yeni Türk Lirası), 28.880,- YTL. (Yirmisekizbin sekizyüzseksen Yeni Türk Lirası), 8.626,- YTL. (Sekizbin altıyüzyirmialtı Yeni Türk Lirası), 9.624,- YTL. (Dokuzbin altıyüzyirmidört Yeni Türk Lirası),
6 – “İhale sonucunun ilanı” başlıklı 47 nci maddenin;
Birinci fıkrasında belirtilen 1.725.624,- YTL. (Birmilyon yediyüzyirmibeşbin altıyüzyirmidört Yeni Türk Lirası), 1.925.451,- YTL. (Birmilyon dokuzyüzyirmibeşbin dörtyüzellibir Yeni Türk Lirası), 3.451.249,- YTL. (Üçmilyon dörtyüzellibirbin ikiyüzkırkdokuz Yeni Türk Lirası), 3.850.903,- YTL. (Üçmilyon sekizyüzellibin dokuzyüzüç Yeni Türk Lirası),
7 – “Kamu İhale Kurumu” başlıklı 53 üncü maddenin (j) fıkrasının;
(1) nolu bendinde belirtilen 172.560,- YTL. (Yüzyetmişikibin beşyüzaltmış Yeni Türk Lirası), 192.542,- YTL. (Yüzdoksanikibin beşyüzkırkiki Yeni Türk Lirası),
(2) nolu bendinde belirtilen 256,- YTL. (İkiyüzellialtı Yeni Türk Lirası), 285,- YTL. (İkiyüzseksenbeş Yeni Türk Lirası),
8 – “İdarelerce uyulması gereken diğer kurallar” başlıklı 62 nci maddenin;
(h) bendinde belirtilen 103.536,- YTL. (Yüzüçbin beşyüzotuzaltı Yeni Türk Lirası), 115.525,- YTL. (Yüzonbeşbin beşyüzyirmibeş Yeni Türk Lirası),
olarak güncellenmiştir.
1 Şubat 2007 tarihinden itibaren geçerli olacak yukarıda belirtilen Eşik Değerler ve Parasal Limitlere ilişkin, bir önceki dönem ile karşılaştırmalı değerler, ayrıca tablo halinde ekte yer almaktadır.
MADDE 2 – Bütçe türleri 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile yeniden düzenlenen idarelerin, 4734 sayılı Kanunun 8 inci maddesi kapsamındaki uygulamalarını 5018 sayılı Kanun ile belirlenen bütçe türlerini esas alarak devam etmeleri gerekmektedir.
MADDE 3 – Bu Tebliğ 1/2/2007 tarihinde yürürlüğe girer.
MADDE 4 – Bu Tebliğ hükümlerini Kamu İhale Kurumu Başkanı yürütür.
Hükmündedir. Eşik değer ve parasal limitlerin karşılaştırılmasına ilişkin tablo
ise aşağıya çıkarılmıştır.
EK 1
4734 SAYILI KANUNDA GEÇEN EŞİK DEĞERLER VE PARASAL LİMİTLERİN BİR ÖNCEKİ DÖNEM İLE KARŞILAŞTIRMALI DEĞERLERİNE İLİŞKİN TABLO
Yukarıdaki Kamu İhale Kurumunun 2007/1 sayılı Genel Tebliği ve tablo incelendiğinde, eşik değer, uygulanacak limitler ve bir önceki yılın eşik değeriyle yeni yılda uygulanacak eşik değerler açık bir şekilde ifade olunmaktadır.
4734 sayılı Yasanın 3(g) maddesi İstisnaları, 8. maddesi eşik değerleri, 13(b) maddesi ilanları, 21 (f) maddesi pazarlık usulünü, 22 (d) maddesi doğrudan temini, 47. maddesi ihale sonucunun ilanını, 53(j) 1-2 Maddesi İhale Kurumunun giderlerini, 62(h) idarece uygulanacak diğer kuralları içermektedir.
Bu madde ve fıkralar aşağıya çıkarılmıştır.
Madde 3 İstisnalar (g) fıkrası : “2 nci maddenin birinci fıkrasının (b) ve (d) bentlerinde sayılan kuruluşların, ticari ve sınai faaliyetleri çerçevesinde; doğrudan mal ve hizmet üretimine veya ana faaliyetlerine yönelik ihtiyaçlarının temini için yapacakları, Hazine garantisi veya doğrudan bütçenin transfer tertibinden aktarma yapmak suretiyle finanse edilenler dışındaki yaklaşık maliyeti ve sözleşme bedeli iki trilyon üçyüz milyar Türk lirasını aşmayan mal veya hizmet alımları”
Madde 8 Eşik Değerler: “(Değişik : 12/6/2002 – 4761/ 12 md.) Bu Kanunun 13 ve 63 üncü maddelerinin uygulanmasında yaklaşık maliyet dikkate alınarak kullanılacak eşik değerler aşağıda belirtilmiştir:
a) Genel bütçeye dahil daireler ve katma bütçeli idarelerin mal ve hizmet alımlarında üç yüz milyar Türk Lirası. (üç yüz elli milyar otuz bir milyon Türk Lirası)
b) Kanun kapsamındaki diğer idarelerin mal ve hizmet alımlarında beş yüz milyar Türk Lirası. (beşyüz seksen üç milyar üç yüz seksen beş milyon Türk Lirası)
c) Kanun kapsamındaki idarelerin yapım işlerinde on bir trilyon Türk Lirası. (on iki trilyon sekiz yüz otuz dört milyar dört yüz yetmiş milyon Türk Lirası)
(Son fıkra Mülga : 12/6/2002 – 4761/ 12 md.)”
Madde 13 (b) İlanlar :” Yaklaşık maliyeti 8 inci maddede belirtilen eşik değerlerin altında kalan ihalelerden;
1) Yaklaşık maliyeti otuz milyar Türk Lirasına kadar olan mal veya hizmet alımları ile altmış milyar Türk Lirasına kadar olan yapım işlerinin ihalesi, ihale tarihinden en az yedi gün önce ihalenin ve işin yapılacağı yerde çıkan gazetelerin en az ikisinde,
2) Yaklaşık maliyeti otuz milyar ile altmış milyar Türk Lirası arasında olan mal veya hizmet alımları ile altmış milyar ile beşyüz milyar Türk Lirası arasında olan yapım işlerinin ihalesi, ihale tarihinden en az ondört gün önce Resmi Gazetede ve işin yapılacağı yerde çıkan gazetelerin birinde,
3) Yaklaşık maliyeti altmış milyar Türk Lirasının üzerinde ve eşik değerin altında olan mal veya hizmet alımları ile beşyüz milyar Türk Lirasının üzerinde ve eşik değerin altında olan yapım işlerinin ihalesi, ihale tarihinden en az yirmibir gün önce Resmi Gazetede ve işin yapılacağı yerde çıkan gazetelerin birinde,
En az birer defa yayımlanmak suretiyle ilan edilerek duyurulur.
Yaklaşık maliyeti 8 inci maddede yer alan eşik değerlerin altında kalan belli istekliler arasında yapılacak ihalelerde ön yeterlik ilanlarının son başvuru tarihinden en az yedi gün önce (b) bendindeki süre hariç diğer usullere göre yapılması ve ön yeterlik değerlendirmesi sonucunda yeterliği belirlenen adaylara ihale gününden önce (b) bendindeki sürelere göre davet mektubu gönderilmesi zorunludur.
İlan edilecek ihalelerden hangilerinin, ayrıca Basın İlan Kurumu aracılığıyla Türkiye çapında dağıtımı olan gazetelerin birinde ilan edileceğini belirlemeye Kurum yetkilidir.
İhalenin yapılacağı yerde gazete çıkmaması halinde ilan, aynı süreler içinde ilgili idare ile hükümet ve belediye binalarının ilan tahtalarına asılacak yazılar ve belediye yayın araçları ile yapılır. Bu işlemler bir tutanakla belgelenir.
İdareler, yukarıda belirtilen zorunlu ilanların dışında işin önem ve özelliğine göre ihaleleri, uluslararası ilan veya yurt içinde çıkan başka gazeteler veya yayın araçları, bilgi işlem ağı veya elektronik haberleşme (internet) yolu ile de ayrıca ilan edebilir. Ancak, uluslararası ilan yapılması halinde yukarıda belirtilen asgari ilan sürelerine on iki gün eklenir.”
Madde 21 (f) Pazarlık Usulü: “(Ek: 15/8/2003 – 4964/14 md.) İdarelerin yaklaşık maliyeti 50 milyar Türk Lirasına kadar olan mamul mal, malzeme veya hizmet alımları.
(Değişik: 15/8/2003 – 4964/14 md.) (b), (c) ve (f) bentlerinde belirtilen hallerde ilan yapılması zorunlu değildir. Ancak, bu bentlere göre yapılacak ihalelere en az üç istekli davet edilmelidir.
İlan yapılacak hallerde, ilanda ihale konusu alanda faaliyet gösteren ve idarece yeterliği tespit edilen adaylar ile görüşme yapılacağı belirtilir. Gerek ilan yapılan gerekse ilan yapılmayan hallerde, sadece idare tarafından 10 uncu maddeye uygun olarak belirlenen ve ihale dokümanında belirtilen değerlendirme kriterlerine göre yeterliği tespit edilenler ile görüşme yapılır.
(Ek: 15/8/2003 – 4964/14 md.) (a), (d) ve (e) bentlerine göre yapılacak ihalelerde istekliler, öncelikle ihale konusu işin teknik detayları ve gerçekleştirme yöntemleri gibi hususlarda fiyatı içermeyen ilk tekliflerini sunar. İdarenin ihtiyaçlarını en uygun şekilde karşılayacak yöntem ve çözümler üzerine ihale komisyonu her bir istekli ile görüşür. Teknik görüşmeler sonucunda şartların netleşmesi üzerine bu şartları karşılayabilecek isteklilerden, gözden geçirilerek şartları netleştirilmiş teknik şartnameye dayalı olarak fiyat tekliflerini de içerecek şekilde son tekliflerini vermeleri istenir.
(a), (b) ve (c) bentlerine göre yapılacak ihalelerde, verilen son teklifler üzerinde fiyat görüşmesi yapılarak ihale sonuçlandırılır.
(a), (d) ve (e) bentlerine göre yapılacak ihalelerde teklif veren istekli sayısının üçten az olması halinde ihale iptal edilir.
(Ek: 15/8/2003 – 4964/14 md.) (f) bendi kapsamında yapılan mal alımlarında, malın sözleşme yapma süresi içinde teslim edilmesi ve bunun idarece uygun bulunması halinde, sözleşme yapılması ve kesin teminat alınması zorunlu değildir.”
Madde 22 (d) Doğrudan Temin: “Büyükşehir belediyesi sınırları dahilinde bulunan idarelerin on beş milyar, diğer idarelerin beş milyar Türk Lirasını aşmayan ihtiyaçları ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlar.”
Madde 47 İhale Sonucunun İlanı: “(Değişik: 15/8/2003 – 4964/29 md.) Sözleşme bedeli, mal veya hizmet alımı ihalelerinde bir trilyon Türk Lirasını, yapım ihalelerinde ise iki trilyon Türk Lirasını aşan ihalelere ilişkin ihale sonuçları, sözleşmenin Sayıştay Başkanlığınca tescilinin idareye tebliğ edildiği, bu tescilin gerekli olmadığı durumlarda ise sözleşmenin taraflarca imzalandığı tarihi izleyen en geç on beş gün içinde Resmi Gazetede yayımlanmak suretiyle ilan edilir.
İdareler ihale konusu işin önem ve özelliğine göre ihale sonuçlarını, yurt içinde ve yurt dışında çıkan başka gazeteler veya yayın araçları, bilgi işlem ağı veya elektronik haberleşme (internet) yolu ile de ayrıca ilan edebilirler.
İlanlarda aşağıda belirtilen hususlara yer verilir:
a) İhaleyi yapan idare.
b) İhale tarihi.
c) İhale usulü.
d) İhale konusu işin adı, niteliği, türü, miktarı ve yeri.
e) İhaleye katılan istekli sayısı.
f) Üzerine ihale yapılan isteklinin adı veya ticaret unvanı.
g) Sözleşme bedeli.
h) Sözleşme bedelinin hangi kaynaktan karşılanacağı ve kaynağın miktarı.
i) İşin başlama ve bitiş tarihi.”
Madde 53 (j) 1-2 İhale Kurumunun Giderleri : “1) (Değişik: 15/8/2003 – 4964/32 md.) Bu Kanun kapsamında yapılan ihalelere ilişkin düzenlenecek sözleşmelerden, bedeli 100 milyar Türk Lirasını aşanlar için yükleniciden tahsil edilecek sözleşme bedelinin on binde beşi (İdareler ve noterler bu tutarın yüklenici tarafından Kurum hesaplarına yatırıldığını sözleşmelerin imzalanması aşamasında aramak zorundadır.)
2) Şikayette bulunan isteklilerden alınacak yüz elli milyon Türk Lirası.(yüz doksan milyon Türk Lirası)”
Madde 62 (h) İdarece Uygulanacak Diğer Kurallar: “Yapım işlerinde denetim ve yönetim görevlerinde bulunmayan mühendis veya mimarların, yapım ihalelerine girebilmeleri için mezuniyetinden sonra geçen her yıl için altmış milyar lira (yetmiş altı milyar üç yüz seksen üç milyon lira) olarak hesaplanmak üzere dikkate alınır ve bu Kanunun 10 uncu maddesi kapsamındaki mesleki ve teknik yeterlilik şartı ilgilinin işe başladığı yıl için aranmaz.”
SONUÇ
- Eşik Değer, mal ve hizmet alımları ile yapım işleri için belirlenen ön bir çalışma ve parasal limittir.
- Yaklaşık maliyet ise, mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalesi yapılmadan önce her türlü fiyat araştırılması yapılarak KDV siz olarak belirlenen maliyeti ifade eder. Burada gizlilik esas alınmalıdır.
- Eşik değerin güncelleşmesi ise, bir önceki yılın Toptan Eşya Fiyat Endeksi esas alınarak Kamu İhale Kurumu tarafından güncellenir ve her yıl 1 şubat tarihinden itibaren geçerli olmak üzere Resmi Gazetede ilan edilir ve geçerliliği bir yıldır.
A.Kadir İLBAŞ
Leave a Reply